Schakel

Toon de Brouwer is voor onze Stichting sinds 2009 actief als correspondent voor onze rubriek “Witte dè nog”. Hij schrijft eenmaal per maand een artikel over een gebeurtenis uit het verleden, waaraan steeds een grondig onderzoek aan vooraf gaat; Met groot plezier besteedt hij alle aandacht aan het onderwerp.Deze rubriek wordt door veel inwoners van ons dorp met grote aandacht en belangstelling gelezen, hetgeen blijkt uit de vele reacties van het gepubliceerde.

Indonesie

Witte dè nog:

         Nou, tabee dan, ik groet je...

De aandachtige lezer zal zich wel afvragen wat heeft “Nou, tabee dan, ik groet je..” met de oude toren van Enschot te maken. Inderdaad niet direct met de oude toren, maar wel met een belofte betreffende het gebruik van deze toren.

“Nou, tabee dan, ik groet je..” is namelijk de titel van een boek samengesteld door Noud Smits en uitgegeven door de Heemkundekring “De Kleine Meijerij”.

Het boek is een terugblik op het vertrek naar, het verblijf in en de terugkeer uit de “Oost” van de soldaten, die vrijwillig of voor hun dienstplicht in Nederlands-Indië zijn geweest en komen uit de dorpen van het werkgebied van de Heemkundekring “ De Kleine Meijerij”.

Ook Berkel-Enschot valt daaronder. In totaal zijn 34 jongens uit Berkel-Enschot en Heukelom met een troepentransportschip naar het voormalige Nederlands- Indië overgebracht om daar te gaan vechten.

Om nog eens aan te geven welke families in de jaren 1946 tot en met 1951 in angst en vrees zaten of hun zoon of zonen nog wel ongedeerd zouden terugkomen, noem ik hier hun namen.

Bernard Dekkers, Jan van Esch, Piet Schoonings, Toon Elissen, Graard Bertens, Frans Bertens, Jan van Antwerpen, Cor van Turnhout, Martien van Zeeland, Jan Schilders, Bart van de Wiel, Bart Denissen, Wal Versteijnen, Jos Rommen, Jo Schoonings Czn, Harrie Bult, Jo Schoonings Azn, Herman de Bakker, Ad Brabers (oorlogsvrijwilliger), Gerard van den Vorstenbosch, Wim Roosen (oorlogsvrijwilliger), Thijn van de Poel (oorlogsvrijwilliger), Cor Bosboom, Tiny Bosboom, Jos van de Poel (oorlogsvrijwilliger), Ben Verschuuren, Sjef Drijvers, J. Weijtmans, Palincx, Jo Mulders, Toon Vugs, pater Everardus van Mensvoort, Piet Coppelmans (broeder Casimirus), Harrie Coppelmans en Jan Smolders.

Volgens Anton van Dorp, medewerker aan gemeld boek “Nou, tabee dan, ik groet je..”, komen deze namen ook voor op een fotocollage. Hij wist te vertellen dat er in Oisterwijk in de kerk een fotocollage hing van de jongens uit Oisterwijk, maar waar de fotocollage van Berkel-Enschot gebleven is, wist hij niet.

De pastoors, de burgemeester en thuisblijvers van Berkel-Enschot en Heukelom waren met het lot van hun dorpsgenoten in Nederlands-Indië begaan. Ze noemden ze onze jongens in de Oost.

Om het gevoel aan thuis levendig te houden werd zowel in Enschot als in Berkel een afdeling van het Katholieke Thuisfront opgericht. Samen brachten zij, van november 1947 tot september 1951 een contactblad uit, dat heette “De Schakel”, niet te verwarren met de huidige “De nieuwe Schakel”. Pastoor van Tilborg en pastoor van de Ven verzorgden afwisselend de inleidingen. Verder bestond het contactblad ondermeer uit de volgende rubrieken: “Vanaf de pui” (geschreven door burgemeester Panis), een sappige tweespraak tussen “Toon en Trien”, een puzzelhoekje enz.

Het blad vormde niet alleen een schakel met de soldaten in Nederlands-Indië maar schiep ook een band tussen de drie dorpskernen onderling.

De Boerenbond organiseerde op 5 mei 1949 een gezamenlijke bedevaart naar O.L. Vrouw Van de Heilige Eik in Oirschot.

Burgemeester Panis had in 1948 aan de H. Maria beloofd dat, als alle jongens gezond weer terug zouden komen, er in, de inmiddels gerestaureerde, oude toren te Enschot een Mariakapel geopend zou worden.

In “De Schakel” van september 1951 stond de volgende dankbetuiging:

-       dDe gemeente wil wegens het feit, dat zij ons gebed heeft verhoord, Maria danken; en wel door het oprichten van een monument; dat zal moeten uitbeelden Onze Lieve Vrouw van de Rozenkrans

Op 4 mei 1960 werd de Mariakapel ingezegend en feestelijk ingehuldigd.

Met Jan van Antwerpen (79 jaar), een van genoemde Indiëgangers, vroeger gewoond hebbende te Enschot, thans wonende te Veghel, heb ik telefonisch een gesprek gehad. Ik vroeg hem of hij destijds bij de inzegening van de Mariakapel aanwezig geweest was. Zijn antwoord was nee. Hij had zelfs geen uitnodiging gehad.

Zou dit toch met de tendens te maken gehad hebben die ik ook in het boek las namelijk dat vele soldaten die na enkele jaren dienst in Nederlands-Indië terugkwamen, eerst thuis feestelijk werden ingehaald maar daarna door de Nederlandse overheid aan hun lot werden overgelaten, omdat nazorg en opvang praktisch overal ontbrak.

Ze werden vaak voor weet ik wat uitgemaakt, zonder te weten wat ze hadden meegemaakt. Een politiek verloren oorlog is niet populair. De vijand was onzichtbaar en gevaar was er altijd.

Gelukkig heeft Jan van Antwerpen er geen trauma aan overgehouden.

Heel enthousiast kan hij praten over zijn verblijf in Nederlands-Indië, de bezoeken daar aan bekenden, die verderaf gelegen waren en later de bezoeken aan de bijeenkomsten van de veteranenbond in Veghel en de Bond van Wapenbroeders. Dit is de oudste en grootste landelijke vereniging van oud-militairen en actief dienende militairen van de Nederlandse krijgsmacht. Daar kan hij samen met vele Indiëgangers zijn verhaal kwijt en naar hun verhalen luisteren. Vertellen over hun soldij van f.53,= per maand en dat daar dan nog f. 13,= vanaf ging, voor schoenpoets, tandenpasta enz. Later kregen ze f.10,= opslag. Een schijntje dus, terwijl de oorlog gevoerd werd om het grote kapitaal.

Hij vroeg mij speciaal te vermelden dat het hem en velen van zijn kameraden goed gedaan heeft dat zij de burgerlijke bevolking zo goed hebben kunnen helpen en ook dat zij veel bijstand hebben kunnen leveren aan degenen, die in de Jappenkampen hebben gezeten.

Misschien zijn er nog mensen, die weten wie van de 34 soldaten wel bij de opening van de Mariakapel zijn geweest. Laat mij het maar weten.

Voor de meer dan 6000 soldaten, die na 1945 gesneuveld zijn, is in Roermond sinds 1988 het nationaal Nederlands-Indië monument opgericht.

Op 7 september van ieder jaar komen hier de veteranen samen om te eren, te gedenken en te herdenken.

Wij kunnen in de Mariakapel van Enschot, kijkend naar een Mariabeeld, dat door zuster Oda Swagemakers uit Enschot gemaakt is, onze gedachten eens laten gaan over wat er toen allemaal gebeurd is.

Toon de Brouwer.

Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

terug